Fotograaf Rahi Rezvani: ‘Mijn vlucht uit Iran is een prachtig ongeluk’

Rahi2Zijn camera was het enige dat hij meenam toen hij op de vlucht sloeg voor de Revolutionaire Garde in Iran. Dertien jaar later is Rahi Rezvani (32) een succesvol fotograaf met internationale ambities. ‘Na de extreme angst die ik als 19-jarige heb gevoeld, kan ik alles aan.’

Het was één druk op de knop van zijn camera die zijn leven volledig op zijn kop zette. Om zijn vader, moeder en broertje niet in gevaar te brengen, wil hij er niet te veel details over kwijt. Zij wonen namelijk nog in Teheran. ‘Laten we zeggen dat ik getuige was van een actie waarvan het Iraanse regime niet wil dat iemand het ooit zou zien’, vertelt Rahi Rezvani in het kantoor van zijn agentschap Hazazah in Amsterdam.

‘Het was de aanwezige fotografen strikt verboden foto’s te maken. Maar ik was jong, brutaal en ontzettend gepassioneerd, en drukte de ontspanknop van mijn camera toch in. Tijdens een inval bij het tijdschrift waar ik werkte, werden de negatieven van deze foto’s ontdekt.’

Zijn naam kwam op een lijst te staan. Hij kreeg de doodstraf opgelegd. ‘Ik was toen net een stuk vlees dat zelf niet kon denken of handelen’, vertelt hij nu over die tijd. ‘De angst voor de dood verlamde me compleet. Anderen moesten de beslissing voor me nemen om te vluchten.’ Hij dook onder in een stadje vlakbij de grens met Turkije. ‘Ook daar bleek ik niet veilig. Ik moest weg uit Iran, voorgoed.’

Een brok emotie
Als hij er nu op terugkijkt, noemt Rezvani het een ‘prachtig ongeluk’ dat hij heeft moeten vluchten uit Iran. ‘Ik mis alles wat ik daar had, maar tegelijkertijd heeft Nederland me zoveel kansen geboden. Ik heb altijd geweten dat er enorm veel creativiteit in me zat. Nu komt het er allemaal uit.’

Inmiddels is Rahi succesvol kunstenaar. Hij is schilder, maar bovenal fotograaf. Hij exposeerde in het Parijse Louvre en met de beroemde Nederlandse fotograaf Erwin Olaf in Het Cleyne Huys in Den Haag. Dit jaar won hij de derde prijs in de categorie portretten van de fotowedstrijd Zilveren Camera, met een foto van de Franse danseres Karyn, die poseert voor de wekenlang niet-opgehaalde vuilnishopen in Amsterdam in de zomer van 2010.

Rahi‘Mijn foto’s en schilderijen hebben altijd een mix van drie dingen in zich: het donkere van de kunst die ik leerde kennen op de kunstacademie in Iran, een brok emotie die ik met me meesleep om wat er met me is gebeurd en de vrijheid die ik hier in Nederland gevonden heb. Die drie dingen maken mijn werk uniek en eigen. Het is niet zo dat je Iran of mijn achtergrond als vluchteling er letterlijk in terugziet, maar het straalt een bepaalde emotie uit die mensen raakt.’

Zelfcensuur in Iran
Toch had hij in Iran geen kunstenaar kunnen zijn, zegt hij nu. ‘Kunstfotografie in Iran is in mijn ogen bijna dood. Om te kunnen fotograferen, moet er namelijk leven zijn en in Iran is geen vrijheid, geen leven meer. Alles wordt gecensureerd door de overheid. Na dertig jaar censuur zijn kunstenaars bang geworden. Ze censureren zichzelf.’

Zitten kniezen om het verleden of om wat hij ooit had, past niet bij hem. ‘Natuurlijk heb ik ook de nodige psychische klappen opgelopen door mijn verleden. Die bagage draag ik voor altijd bij me, dat geldt voor alle vluchtelingen. Maar ik moet ermee om leren gaan. Na de extreme angst die ik als 19-jarige in Iran heb gevoeld, kan ik alles aan. Ik hield van Iran, maar mijn leven daar is voorbij. Zelfs als er een regeringswisseling zou komen, zou ik niet terug kunnen gaan. De manier waarop ik ben gaan denken, wijkt inmiddels te veel af van die cultuur. Ik ben een westerse kunstenaar geworden.’

Internationaal succes
Rahi maakte onlangs een reportage van de armoede die achter de glitter and glamour van de Las Vegas Boulevard in Amerika schuilgaat. ‘De komende jaren wil ik me meer internationaal oriënteren. Als ik zie wat ik de afgelopen jaren met hard werken heb bereikt, lijkt het niet onmogelijk om voor mijn 35e in het buitenland te zijn doorgebroken.’

Fotografie: Rahi Rezvani

Steffie van Gils | VluchtelingenWerk Magazine | zomer 2011

Advertenties